Skip to main content

Łańcuch dostaw Siła wyższa, co wtedy?

W przypadku  zewnętrznych, nieprzewidywalnych i niezależnych od dostawcy okoliczności mających wpływ na prawidłowe wypełnienie zobowiązania dostawy wobec klienta, zazwyczaj powstaje pytanie kto ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez te okoliczności zakłócenia.

BELFOR Solutions zapytał Thomas’a Schmitz’a, kierownika działu prawnego i ubezpieczeniowego w firmie BELFOR Europe GmbH o tego rodzaju sytuacje oraz ich oddziaływanie na relacje z dostawcami.

Solutions:Co jest celem Force Majeure?

Thomas Schmitz: Pytanie jest źle sformułowane. Właściwe brzmi: Co oznacza „Force Majeure”? Aby odpowiedzieć na to pytanie należy na wstępie wspomnieć, że termin „Force Majeure” pochodzi z języka francuskiego a jego niemieckim odpowiednikiem jest Höhere Gewalt (łac. = vis major). W prawie niemieckim termin "Siła wyższa" odnosi się do prawa umów regulowanego przez kodeks cywilny ("BGB") lub bardziej szczegółowo do prawa dotyczącego  treści zobowiązań umownych. Są w nim określone zobowiązania do spełnienia. Termin "Siła wyższa" oznacza zewnętrzną przeszkodę w odniesieniu do wykonywania obowiązku, której dostawca nie może ani uniknąć, ani jej zapobiec. Pod kryterium " z zewnątrz" nie należy rozumieć, że mamy do czynienia ze zdarzeniem niemożliwym do opanowania przez człowieka. Ten wymóg powinien jedynie wykluczać jakiekolwiek przeszkody, występujące po stronie dostawcy. W zakresie unikania i przezwyciężania "siły wyższej" muszą być przestrzegane normy dotyczące zaniedbania określone w § 276 art. 2 BGB. Zgodnie z tą zasadą dopuszcza się niedbalstwa ten, który nie dochowuje należytej staranności. Celem "Siły wyższej" jako instrumentu prawnego  jest ochrona dostawcy  w zakresie jego zobowiązania przyjętego do wykonania wobec klienta. Dotyczy to również każdego dostawcy będącego częścią łańcucha dostaw. Odtąd będziemy używać  terminu "siła wyższa" tylko dla wygody czytelnika.

Solutions: Jakie sytuacje (zgodnie z prawem niemieckim i międzynarodowym) kryją się pod pojęciem Siły Wyższej: wszelkie zjawiska naturalne, takie jak ulewy, powodzie, burze, ale także interwencje wojskowe, terroryzm, embarga handlowe?

T. Schmitz: Określenie "Siła wyższa" nie jest prawnie zdefiniowane w BGB. W niektórych miejscach, np. w § 206 BGB (zawieszenie przedawnienia w przypadku Siły Wyższej) lub w § 651j BGB (przerwanie zorganizowanej wycieczki  z powodu Siły Wyższej) używany jest ten termin. Niemiecki Federalny Sąd Najwyższy (BGH) określa termin w swoim wcześniejszym orzecznictwie jako incydent pochodzący z zewnątrz nie związany z prowadzoną działalnością, powstały pomimo zachowania należytej staranności, której można w rozsądny sposób oczekiwać.

Dlatego nie można całkowicie przewidzieć wszelkiego rodzaju sytuacje, które wchodzą w zakres tego terminu. W każdym przypadku wszelkie okoliczności rozpatrywane są indywidualnie. Na przykład defekty techniczne samolotu nie mogą zwolnić linii lotniczych z odpowiedzialności, jednak zderzenie z ptakiem już tak. Zazwyczaj klęski żywiołowe, takie jak ulewny deszcz, powódź, burza, ale także interwencja militarna, terroryzm i embargo handlowe są uznawane za "Siłę Wyższą". Istnieje również orzecznictwo, które zaprzecza istnieniu "Siły Wyższej" w przypadku siły wiatru wynoszącej 8 - 9, podczas gdy została ona potwierdzona w przypadku huraganu Kyrill w 2012 roku.

Force majeure

W scali międzynarodowej można znaleźć zasadę dotyczącą „Siły Wyższej" w Art. 79 ust. 1 CISG (Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów). W związku z tym, strona umowy nie ponosi odpowiedzialności za niewypełnienie swojego  zobowiązania, pod warunkiem, że jest w stanie udowodnić, że wynika to z przeszkody na którą nie miała wpływu  i nie można  w sposób racjonalny oczekiwać od tej strony umowy, aby ta sytuacja mogła być rozważana przy zawieraniu tej umowy lub można było uniknąć lub przezwyciężyć tą przeszkodę czy jej skutki.

CISG bardzo często jest wyraźnie wyłączona z umów i zastąpiona przez przepisy krajowe.

Solutions: Ciężar przedstawienia dowodu spoczywa na dostawcy; co musi udowodnić?

T. Schmitz: Dostawca, powołując się na "Siłę Wyższą", musi udowodnić istnienie faktów, zgodnie z którymi nie był w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań  związanych z wykonywaniem zadań w wymaganym terminie z powodu zewnętrznego incydentu nie związanego z prowadzoną działalnością, któremu nie można zapobiec przy zachowaniu należytej  staranności, której można w sposób rozsądny  oczekiwać. Innymi słowy, już nieznaczne zaniedbanie wykluczą możliwość dostawcy  do odwołania się do "Siły Wyższej".

Thomas_Schmitz

Solutions: Jeśli strona umowy nie może wywiązać się ze zobowiązania ze względu na przeszkodę u jego poddostawców, czy jest to automatycznie uznane za Siłę Wyższą, czy musi  być to konkretnie uwzględnione w umowie?

T. Schmitz: Siła wyższa nie występuje w przypadku gdy zawiedzie poddostawcy, przez co powstają trudności z wywiązaniem się ze zobowiązań ponieważ zasadniczo jest to przypisane

ryzyku biznesowemu dostawcy. W przypadku gdy jest inaczej, należy to wyraźnie zaznaczyć w umowie. W związku z powyższym zaleca się wyraźne uregulowanie tematu "Siły Wyższej" w umowie.

Solutions: Kiedy należy zgłosić wystąpienie Siły Wyższej? Czy są jakieś terminy?

T. Schmitz: Siła wyższa nie będzie rozpatrywana per se. Dostawca musi zgłosić wystąpienie Siły Wyższej swojemu  klientowi, najlepiej na piśmie! Określa się to jako oświadczenie o wystąpieniu Siły Wyższej. W przypadku gdy dostawca nie przedstawi oświadczenia o wystąpieniu Siły Wyższej, Klient może obciążyć go odpowiedzialnością za naruszenie zabezpieczenia zobowiązań umownych. Siła wyższa musi być zawsze niezwłocznie zgłaszana! Nie ma ostatecznych terminów na składania oświadczenia o wystąpieniu Siły Wyższej chyba, że warunki umowy stanowią inaczej.

Solutions: Mr. Schmitz, bardzo dziękujemy, że znalazł Pan czas, aby z nami porozmawiać.

FacebookLinkedInTwitterMailArrow UpArrow LeftArrow RightGallery