Skip to main content

Interview with Dr Alexander Mahnke Onvoorspelbaar of waarschijnlijk?

Solutions: Dr. Mahnke, op de Engelse Risk Manager-conferentie AIRMIC 2018 in Londen was "Black Swan" het overkoepelende thema. Ontstaat ook bij de aangesloten bedrijven van de GVNW een groeiend bewustzijn over onvoorspelbare risico's?

Dr. Alexander Mahnke: Het motto voor ons GVNW-symposium van dit jaar luidt: “Veilig handelen in onzekere tijden”. De betekenis hierachter is gelijkaardig. De Engelse uitleg voor de metafoor van de zwarte zwaan is, geloof ik, “impact of the highly improbable”. Hierbij gaat het dus om hetgeen je niet kunt zien en ook bij nadere beschouwing niet zonder meer kunt voorvoelen. De “Zwarte Zwaan” heeft daarom terminologisch gezien het nadeel dat wij het over iets hebben dat we niet kennen. We weten alleen dat het KAN gebeuren, maar we weten niet WAT het is of hoe de gevolgen er dan daadwerkelijk uitzien.


Natuurlijk is het zinvol om over het "hoogst onwaarschijnlijke" na te denken. Maar we moeten daarbij niet vergeten ons ook bezig te houden met gebeurtenissen die zich met enige waarschijnlijkheid zullen voordoen. Voor we ons dus zorgen gaan maken over Zwarte Zwanen dienen we de vraag te stellen of we wel voldoende aandacht aan alle andere vogels hebben besteed. Want dat vormt de basis die het mogelijk maakt om ook met onvoorspelbare gebeurtenissen professioneel om te gaan. Daaronder vallen bijvoorbeeld natuurrampen zoals in Japan of Indonesië, met onvoorzien grote schade. Maar ook hier dient men te kijken of er toch niet het een en ander kan worden voorzien op basis van ervaringen uit het verleden.
 

Unvorhersehbar oder wahrscheinlich

Solutions: In het jaar 2017 liep de verzekerde schade door natuurrampen op naar een extreem hoog bedrag van ca. 143 miljard Amerikaanse dollar. Welke gevolgen heeft dit voor de verzekerbaarheid van risico's sleutelwoord: geplande giga fabrieken van Duitse concerns in Azië en de VS?

Dr. Mahnke: Er zijn tegenwoordig bijna geen regio's ter wereld meer waarvoor in elk geval in beperkte mate weer fenomenen en hiermee gepaard gaande natuurrampen niet kunnen worden nagebootst en dus enigszins kunnen worden voorspeld. Of de waarschijnlijkheid die in verband wordt gebracht met de veronderstelde realiseringsgraad ook klopt, blijkt uiteraard pas later. We weten natuurlijk allemaal dat het geen exacte wetenschap is. Als tegenwoordig nieuwe locaties, bijv. in de vorm van de genoemde giga fabrieken, in landen worden gebouwd waarin natuurrampen zoals hevige regenval of zelfs aardbevingen niet kunnen worden uitgesloten, is het inderdaad van groot belang om vooraf bewust te zijn van de risico's en hiermee idealiter rekening te houden bij het uiteindelijke investeringsbesluit. Dat geldt vooral voor de automobiel- en toeleveringsindustrie. Mogelijke risico's voor de leveringsketen kunnen bij de huidige wereldwijde onderlinge verwevenheid tot enorme schade leiden. Dat geldt helemaal voor giga fabrieken. Hier kan dan logischerwijze niet worden uitgesloten dat een adequate verzekeringsdekking maar met moeite kan worden afgesloten.

“Het risicobewustzijn over de samenhang tussen natuurrampen is duidelijk gestegen!”

Solutions: Wij merken een toenemende bewustwording van de grootindustrie op het gebied van overstromingsrisico's op. Is de risicoverhouding of “risk awareness” voor schade door brand of natuurrampen veranderd?

Dr. A.Mahnke - Interview 3

Dr. Mahnke: Het zou onzin zijn om te stellen dat het gevaar door grote brandschade en de gevolgen hiervan op de leveringsketen zijn afgenomen. Tegelijkertijd is het wel zo dat het risico van natuurrampen is gestegen. Dat geldt ook en met name voor productielocaties in het buitenland die misschien zelfs in overzeese gebieden worden gebouwd. Hier is het in elk geval noodzakelijk om de risico's van natuurrampen precies in kaart te brengen en de waarschijnlijkheid dat deze optreden in te schatten. Ja, het risicobewustzijn over deze samenhang is volgens mij terecht en vooral bij de grootindustrie toegenomen.

Solutions: In geval van een grote schade moeten snel beslissingen worden getroffen om bedrijfseconomische risico's voor het betreffende bedrijf beheersbaar te houden. Welke uitdagingen ziet u hier met betrekking tot de rolverdeling tussen het topmanagement en het risicomanagement?

Dr. Mahnke: Bij grote bedrijven die voor hun verzekeringstaken deels eigen schade-experts hebben zitten, zouden snelle beslissingen, waarmee ook vervolgschade voor het bedrijf kan worden voorkomen, vanzelfsprekend moeten zijn. Volgens mij en dat zeg ik ook zo tegen mijn collega's geldt het volgende: wij moeten ons bij een calamiteit altijd zo gedragen alsof we niet verzekerd zijn. Dat is dan ook mijn persoonlijke verantwoordelijkheid jegens mijn bestuur. Als ik zou moeten toegeven dat ik geen vat zou hebben op dergelijke fundamentele onderwerpen, zou ik de verkeerde functie bekleden. Volgens mij is het echter niet voldoende om je alleen maar met een juiste schadeafhandeling bezig te houden. Ik ben ervan overtuigd dat binnen het verzekeringsrisicomanagement, dus de scheidslijn tussen bedrijf en verzekeringsdekkingen, in principe een goed begrip aanwezig is. Maar nog altijd blijft de vraag of wij in een noodsituatie ook voldoende worden gehoord, dus of wij bedrijfsintern duidelijk genoeg zijn. En als men het onderwerp Black Swan dus onvoorspelbare risico's aansnijdt het nog moeilijker is om aandacht te krijgen. Want deze problematiek is ongemakkelijk. Als verzekeringsrisicomanager van het bedrijf is het altijd prettiger om aan het management te kunnen rapporteren: “Ik ben erin geslaagd een premieverlaging binnen te slepen!”, of "De schade die bij u bekend is, is zojuist vergoed". Het hoort echter ook bij de feitelijke functie om op zaken te wijzen die niemand wil horen. Bij investeringsbeslissingen met name als het om grote projecten gaat valt de berekening altijd iets positiever uit, omdat op deze basis bedrijfssuccessen moeten worden gerealiseerd. Misschien zouden die realistischer moeten worden ingeschat.


Soms moet ook eens worden gezegd: “Luister eens, het bouwen van een fabriek of oliewinning op deze plek gaat wel gepaard met de volgende natuurlijke risico's. Hebben jullie hier in de planning en berekeningen rekening mee gehouden? Laten we dit nog even met de experts bespreken." Dat zorgt er trouwens ook voor dat de verzekerbaarheid van dergelijke projecten en de geloofwaardigheid van het eigen bedrijf tegenover de verzekeringsmarkt op de lange termijn wordt gewaarborgd.

Solutions: Daarmee maak je jezelf niet echt populair, ofwel?

Unvorhersehbar oder wahrscheinlich-1

Dr. Mahnke: Dat ligt eraan. Voor een deel is dit een interne “politiefunctie” die wij vervullen, een preventieve schadebeperking als het ware. Daar moet je ook tegen kunnen. Maar als aan risicomanagement binnen het bedrijf meer waarde wordt gehecht, wordt het direct een stuk gemakkelijker. Dat is een onderwerp waar op veel plaatsen nog aan gewerkt moet worden. Daarmee wordt dan tegelijkertijd ook de weg vrijgemaakt om zich met Zwarte Zwanen bezig te gaan houden. Op de lange termijn stelt het feit dat de betreffende projecten hierdoor optimaal zijn verzekerd en eventuele schade dus ook snel wordt vergoed ons in het gelijk. Dat wordt ten minste in het topmanagement ook zo gezien. Elk advies moet worden onderbouwd met de juiste informatie en de daarop gebaseerde juiste argumentatie. Wij aan de marktzijde kunnen op dit gebied zeker nog professioneler worden dan we op dit moment zijn.

Solutions: Het schijnt dat 98% van de verzekeringsmarkt voor schade- en aansprakelijkheidsverzekeringen terugvalt op de geo-gegevens van ZÜRS als “objectieve” basis voor de premieberekening. Wordt deze basis na de zware weersomstandigheden-gebeurtenissen van de afgelopen tijd niet kritischer bekeken?

Dr. Mahnke: Wie hierbij uitsluitend op historische waarnemingen en ervaringen vertrouwt, loopt volgens mij een hoog risico om in de realiteit helemaal verkeerd te zitten. En met heel actuele fenomenen zoals de jongste Zwarte Zwanen met andere woorden, onvoorspelbare natuurrampen van extreme omvang wordt daarbij geen rekening gehouden. Wij willen immers in elk geval een adequate verzekeringsdekking tegen eerlijke prijzen krijgen. Hierbij moeten de risico's voor elk individuele geval adequaat worden beoordeeld. Dat is ook de verantwoordelijkheid van de verzekeringsnemer die dergelijke zaken voor de planning van nieuwe locaties nauwkeurig moet bekijken. Ik ben op grond van mijn persoonlijke ervaringen sceptisch of je hierbij altijd moet vertrouwen op de inschatting en de hieruit voortvloeiende berekening van de verzekeraar. Dat geldt natuurlijk ook voor de berekeningsgrondslagen die door de verzekeraar worden gehanteerd.

Unvorhersehbar oder wahrscheinlichSolutions: Zwarte Zwanen staan weliswaar voor het onwaarschijnlijke, maar dat hoeft niet altijd negatief te zijn. Het kan ook een positieve kant hebben. Met andere woorden: wat wenst u de GVNW-leden als positieve Zwarte Zwaan voor de toekomst toe?

Dr. Mahnke: Zoals de meeste mensen die voor hun werk met risico's te maken hebben, hoop ik eigenlijk dat er helemaal geen verrassingen zijn. Voor onze leden hoop ik in hun functies dat hun rol en de taken die ze uitvoeren ook in de toekomst als relevant worden beschouwd voor het bereiken van het bijbehorende bedrijfsdoel. Wanneer de rol van het verzekeringsrisicomanagement in Duitsland nog verder zou kunnen worden uitgebouwd, zou ik daar verheugd over zijn. Dat zou dan weliswaar geen Zwarte Zwaan zijn maar wel buitengewoon positief!

Solutions: Meneer Mahnke, heel hartelijk dank voor het gesprek!
 

Van "Zwarte Zwaan" naar risicomanagement De "Zwarte Zwaan" - wordt risico beheersbaar?

Met een duidelijke positie met betrekking tot conventionele risicoanalyses, met name voor de financiële sector, analyseert Taleb, nu Distinguished Professor of Risk Engineering aan de Universiteit van New York, de macht van bijzonder onwaarschijnlijke gebeurtenissen en de gevolgen daarvan. En nu? Zijn de kernthema's van Taleb elf jaar na zijn boek over "Zwarte Zwanen" nog steeds actueel? Worden we nog steeds verrast door onwaarschijnlijke, onmogelijke of onverwachte gebeurtenissen?

FacebookLinkedInTwitterMailArrow UpArrow LeftArrow RightGallery