Skip to main content

Leveringsketens Force majeure, wat nu?

Vooropgesteld dat externe, onvoorziene omstandigheden buiten controle van de leverancier invloed hebben op het correct nakomen van een leveringsafspraak met de klant, rijst vanzelfsprekend de vraag wie er verantwoordelijk is voor de hierdoor veroorzaakte verstoringen.

BELFOR Solutions vroeg Thomas Schmitz, hoofd Corporate Legal & Insurance van BELFOR Europe GmbH over deze situaties en hun effect op de relatie met leveranciers.

Solutions: Wat is het doel van force majeure?

Thomas Schmitz: De vraag is niet helemaal juist. De vraag zou eigenlijk moeten zijn: wat wordt bedoeld met 'force majeure’? Om deze vraag te beantwoorden, moet eerst worden vermeld dat de term 'force majeure’ afkomstig is uit het Frans en dat de Nederlandse equivalent overmacht 1) is (Latijn = vis major). De term ‘force majeure’ in de Duitse wetgeving verwijst naar het verbintenissenrecht dat valt onder het burgerlijk wetboek ('BGB’ in Duitsland) of, om precies te zijn, de wet betreffende de inhoud van contractuele verplichtingen. Hierin is de plicht tot het leveren van prestaties opgenomen. Met de term ‘force majeure’ wordt een externe belemmering bedoeld bij het vervullen van een leveringsverplichting die de leverancier niet kan vermijden noch voorkomen. Het criterium ‘extern‘ betekent niet dat het betreffende voorval buiten de controle van mensen moet vallen. Deze vereiste is enkel bedoeld om obstakels uit te sluiten waarvoor de leverancier verantwoordelijk is. Voor wat betreft het vermijden en opheffen van een ‘force majeure’ moeten de normen aangaande nalatigheid in artikel 276 paragraaf 2 van het burgerlijk wetboek in acht worden genomen. Volgens deze regel is iedereen nalatig die de benodigde zorgvuldigheid niet in acht heeft genomen. Als wettelijk instrument heeft ‘force majeure’ tot doel om de leverancier de beschermen als het gaat om zijn plicht tot het leveren van prestaties jegens de klant. Dit geldt ook voor een leverancier die deel uitmaakt van een leveringsketen.

1) Voor de lezer hanteren we hierna gemakshalve alleen de term ‘force majeure’.

Solutions: Welke situaties (krachtens de Duitse wetgeving en internationaal) worden gezien als force majeure: natuurlijke verschijnselen zoals zware regenval, overstromingen, storm maar ook militaire interventies, terrorisme, handelsembargo’s?

T. Schmitz: De term 'force majeure” is binnen het BGB niet juridisch omschreven. Op sommige plekken, zoals artikel 206 van het BGB (opschorting van beperking in geval van force majeure) of artikel 651j van het BGB (beëindiging van contracten voor pakketreizen als gevolg van force majeure), wordt de term gehanteerd. Het Duitse Federale Hooggerechtshof (BGH) definieert de term in zijn recente rechtspraak als een incident dat van buiten komt zonder operationeel verband, dat niet door de grootst mogelijke zorg kan worden voorkomen en in alle redelijkheid niet kan worden verwacht. Het is dus praktisch onmogelijk om alle gebeurtenissen te voorspellen die onder de betekenis van deze term vallen. De feitelijke omstandigheden van de afzonderlijke gevallen zijn bepalend. Technische defecten aan een vliegtuig kunnen wel toegeschreven worden aan een luchtvaartmaatschappij, maar een vogelinslag niet. Gebruikelijke natuurrampen zoals zware regenval, overstromingen, storm, maar ook militaire interventie, terrorisme en handelsembargo’s worden gezien als 'force majeure'. Er zijn echter ook rechtszaken waarin het bestaan van 'force majeure’ bij een windkracht van 8 à 9 wordt ontkend, terwijl ‘force majeure’ in geval van orkaan Kyrill in 2012 is bevestigd.

Force majeure

Op internationaal niveau bestaat er een regel over 'force majeure' in art. 79 lid 1 van het CISG (Verdrag van de Verenigde Naties inzake contracten voor de internationale verkoop van goederen). Op basis daarvan is een contractpartij niet aansprakelijk voor het niet nakomen van zijn verplichtingen, mits kan worden aangetoond dat de niet-nakoming is gebaseerd op een beletsel buiten zijn invloedssfeer en waarvan in alle redelijkheid niet kan worden verwacht dat de contractpartij dit beletsel bij het sluiten van het contract kon voorzien, kon voorkomen of de effecten ervan kon opheffen.

Het CISG wordt vaak uitdrukkelijk uitgesloten in contracten en vervangen door landelijke wetgeving.

Solutions: De leverancier moet het bewijs leveren; wat moet er bewezen worden?

T. Schmitz: De leverancier moet, bij aanspraak op ‘force majeure', met feiten aantonen dat hij zijn prestatieplicht op het vereiste moment niet kon nakomen vanwege een extern incident zonder operationeel verband dat met de grootst mogelijke zorg niet kan worden voorkomen en in alle redelijkheid niet kan worden verwacht. Anders gezegd: als de leverancier ook maar enigszins in gebreke blijft, mag de leverancier geen aanspraak maken op 'force majeure”.

Thomas_Schmitz

Solutions: Vooropgesteld dat de leverancier niet kan leveren vanwege een beletsel dat effect heeft op zijn toeleveranciers, wordt dit dan automatisch gezien als force majeure of moet dit specifiek in het contract zijn opgenomen?

T. Schmitz: Er bestaat geen force majeure voor falen door toeleveranciers die tot problemen leidt in combinatie met de aankoop van de prestatie, omdat dit in de basis wordt toegeschreven aan het bedrijfsrisico van de leverancier. Mits er iets anders wordt bedoeld, moet dit uitdrukkelijk contractueel worden vastgelegd. Vanuit dit oogpunt wordt derhalve geadviseerd om het onderwerp 'force majeure” contractueel toe te lichten.

Solutions: Wanneer moet force majeure worden gemeld? Zijn er einddatums?

Force majeure wordt op zich niet in overweging genomen. De leverancier moet zich beroepen op force majeure jegens zijn klant, bij voorkeur schriftelijk! Dit wordt een verklaring van force majeure genoemd. Op voorwaarde dat de leverancier afziet van die verklaring van force majeure, kan de leverancier aansprakelijk worden jegens de klant vanwege inbreuk op een contractueel vastgelegde wederzijdse verplichting.

Force majeure moet in beginsel onmiddellijk worden gemeld!

Er zijn geen definitieve einddatums voor de verklaring van force majeure, tenzij dit contractueel is overeengekomen.

Solutions: Meneer Schmitz, hartelijk dank dat u de tijd heeft genomen voor dit gesprek!

Facebook LinkedIn Twitter Mail Arrow Up Arrow Left Arrow Right